Dan nog verrijs ik

Je kunt over me liegen in je kranten

En dan hopen dat ik snik

Je kunt me gooien in de greppel

Dan nog, uit stof, verrijs ik

Stoor je je aan mijn zelfvertrouwen?

Wat is er aan de hand?
Is’t omdat ik loop alsof

Ik koning ben, van het hele land.


Net als de zon en de maan

Met de zekerheid van vloed

Zo hoop ik op de toekomst

Ja, verrijzen doe ik goed


Wilde je iets anders zien?

Gebogen hoofd en een pruillip

Opgetrokken schouders

Die me beschermen in mijn dip?

Neem je aanstoot aan mijn hoogmoed?

Neem ‘t toch niet zo nauw

Alleen omdat ik lach alsof ik goud heb

En zo trots ben als een pauw

Uit de schaamte van vroeger

Ik verrijs

Uit een pijnlijk verleden

Ik verrijs

Laat achter de bange nachten

Ik verrijs

Naar een klare dag het is prachtig

Ik verrijs

Ik verrijs

Ik verrijs

  • Vrij naar Maya Angelou. Vertaling J.W. van der Straten

Gedicht: De angst crepeert

De angst crepeert

de eeuwige angst

hij komt ineens

mijn geboorterecht en oorsprong

mijn vroegste jeugdherinnering

Stil

Stil

Het is stil
rustig in de wereld
de zorgen zijn niet herkenbaar
het verdriet niet te zien

De onrust wel te voelen
krijg je ooit echt wat je verdient?
het is stil in de wereld
soms ook wel fijn die rust

Wie wel en wie niet
kent er nog een God die de zorgen sust?

Gedicht: Klaar voor de start

Gedicht: Klaar voor de start

Woordkunstenaar Rik Zutphen is een held. Ik woonde zijn workshop bij op Mestival en schreef het volgende:

Klaar voor de start
de race is begonnen
Angsten nu al overwonnen
Warm het lichaam
loskomen een haar
lastig.
God en genade
delen de G
net als gangster en gay.

Liefde en respect een nieuwe wereld
waar je niet moet maar mag zijn.
Ademen uit je onderbuik
niet beklemmende angst.

Onuitspreekbaar geheim
niet moeten maar zijn
het is nog niet af
nog lang niet klaar.

Brexiteers & Mutineers: tegen de verdeeldheid.

Brexiteers & Mutineers: tegen de verdeeldheid.

Bij het referendum over Oekraïne had ik ook al zo'n gevoel. Ik ben universitair afgestudeerd en lees een krant maar: "moet Nederland samenwerking zoeken met Oekraïne?" - géén idee. Hoe kan ik de geopolitieke gevolgen daarvan overzien? Wat is wijsheid? De Britten die 'leave', 'remain' of helemaal niet hebben gestemd zitten volgens mij ook erg verlegen om wijsheid. Duidelijk is in elk geval dat de ouderen #Brexit hebben opgedrongen aan de jongeren, de lager opgeleiden aan de hoger opgeleiden. 

Wat is wijsheid? Met Oekraïne maar ook met #Brexit gaat het om (politieke) internationale samenwerking. Britse voorstanders om de EU te verlaten willen zelf beslissingen maken en hebben het gevoel dat ze veel opgedrongen krijgen uit Brussel. 'Veel' is een woord voor wat in de praktijk altijd neerkomt op een aantal dingen waar men gefrustreerd over is. In dit geval begrijp ik dat het gaat om migranten en de economie. Dat laatste betekent misschien wel met name de afdracht die Londen moet doen aan Brussel waarbij ik me afvraag wat het lidmaatschap van de EU oplevert. Misschien kun jij als lezer het me vertellen hieronder, maar is het idee van de EU niet juist om Europa als het ware kleiner te maken? Dan is vervoer van personen makkelijker en hoef je geen visum aan te vragen voor een weekendje Londen. En (daar gaat het hier natuurlijk om) is het dan makkelijker handel te drijven en economische samenwerking te zoeken. Dat bijvoorbeeld internationale bedrijven zich willen vestigen in de Londense City en wat dat opbrengt voor de Britse economie is misschien niet direct terug te zien in het kosten-baten plaatje van het lidmaatschap van de EU.

Dan moet je ineens als leek nadenken en beslissen over de vraag of we willen samenwerken met Oekraïne. Of als Britse leek of we lid willen blijven van de EU. Toen het kwaad al geschied was ging men ineens massaal Googlen wat de EU eigenlijk precies is en doet. Argumenten tegen het associatie verdrag met Oekraïne zijn dat het land corrupt zou zijn en nog niet onze standaarden heeft. Dan is samenwerking toch juist de oplossing? Als ieder land zijn muren optrekt dan komen we daar immers niet doorheen. Zie het verhaal in de Bijbel over de muren van Jericho, toen het volk zich verenigd wist en kon juichen voor dezelfde God (of dat waar het echt om gaat in leven als je het graag seculier wil duiden) toen vielen de muren en dat was goed. Is het niet juist als we de verbinding tussen landen zoeken en in stand houden dat we iets kunnen doen aan de plekken in de wereld waar helaas corruptie is of vrouwen onderdrukt worden? Dat is natuurlijk ook het verwijt over de argumenten tegen Oekraïne en tegen het Britse lidmaatschap van de EU: dat ze geboren zijn uit angst en xenofobie. Misschien zit daar wel wat in. Ik begrijp heel goed dat je liever niets te maken wil hebben met een land waar corruptie is. Het is natuurlijk niet de makkelijke weg om daar mee samen te werken. Maar als we daardoor niet meer kijken naar het feit dat het makkelijker is handel te drijven met een land waar 45 miljoen mensen wonen, dan laten we ons wel leiden door angst. Misschien missen we zo veel economisch goeds en tevens een kans om met politieke samenwerking EU normen te eisen zodat de zon wat meer gaat schijnen over een plek die nu nog veel corrupte boeven kent.

Indien een koninkrijk tegen zichzelf verdeeld is, zo kan dat koninkrijk niet bestaan.
— Jezus

Het verenigd koninkrijk is zo een verdeeld koninkrijk geworden. Boris Johnson droomt van een VK dat wel toegang houdt tot de interne markt van de EU maar is verlost van de Brusselse regelgeving. Zouden de Britten echt zelf hun regelgeving kunnen organiseren? Dan moeten ze er wel samen uitkomen. Misschien is het zoeken naar eenheid wel het eerste dat de Britten moeten doen. Op het moment is het land, zijn de landen, tot op het bot verdeeld. "Wel of niet lid van de EU?" - het is een te grote vraag geweest voor teveel leken die de gevolgen niet kunnen overzien. Eenheid bereiken is natuurlijk de grootste uitdaging voor de mens. Regelmatig komen twee mensen er samen al niet uit; laat staan in een stad, een land of een Europa. Maar toch is ons afscheiden van de ander volgens mij niet de oplossing. De politieke storm lijkt te zijn begonnen, inclusief vingertjeswijzen tussen maar ook binnen de leave, en remain kampen. Het is niet voor niets dat 'brexiteers' (om de voorstanders van een Brexit aan te duiden) knipoogt naar 'mutineers' - muiters op het schip.

Juist die verdeeldheid lijkt me het kwalijkst omdat ik graag telkens teruggrijp op het Bijbelse verhaal waarbij het gaat om los te komen van verdeeldheid en juist te zoeken naar verbinding. Iedere heerser in de vorm van koning of farao verprutst het en veel onderdrukken het volk op een bepaalde manier. Maar Jezus had het over een heel ander soort Verenigd Koninkrijk. Hij was niet bang voor vluchtelingen, Hij was er zelf één. Jezus zocht juist verbinding met, zeg maar voor het gemak even, een Turkse vrouw. Niet om er zelf beter van te worden maar te voorzien in háár behoeften. Volgens mij is het wat veel  om te zeggen dat wij als Jezus moeten zijn. Maar het beeld van verbinding zoeken met de ander waarin de belangen van de ander staat haaks tegenover de angst en volgende blaam die aan de grondslag lijkt te liggen van een Brexit. Kunnen we in de samenwerking met andere landen ons misschien iets minder richten op onze eigen angsten en iets meer de ander verwelkomen? Ook al is die corrupt, Samaritaans, Turks? Dan hebben we een wereld waarin vrij verkeer is voor een weekendje Londen. Waar het makkelijk is om je startup in een cultureel en economisch rijke stad al Londen te vestigen zonder dat je je enge buitenlander hoeft te voelen lopend over Oxford Street. Dan zijn we allemaal wereldburgers met verschillen inbegrepen. En dan hoeven we volgens mij als het er op aankomt niet zo gek veel te vrezen.

Vragen aan Pim Fortuyn

 

Beste Pim,

Ik weet nog wel dat mijn vader me in bed legde als jongetje en ik hem vroeg “pap, denk jij dat we bang moeten zijn voor Pim Fortuyn?” In die tijd was je enorm in opspraak in het nieuws en op verschillende (praat) programma’s op televisie. Ik kan me nog herinneren dat mijn vader natuurlijk zei dat we niet banghoeven te zijn maar ik weet niet precies meer waarom.

Nul verstand had ik van politiek, maar dat ik (mogelijk) bang moest zijn was blijkbaar dus ook tot mij doorgedrongen. In mijn geheugen gegrift staat ook nog dat je werd doodgeschoten, ik was die dag aan het computeren met mijn beste vriend Johan toen we het hoorde op de televisie die aanstond in de kamer.

Onlangs kwam dat fragment van het debat met Marcel van Dam opnieuw voorbij op een soort internetforum waarmee nu iedereen tegenwoordig communiceert. Wat dat forum betreft heb ik soms het gevoel dat je gelijk hebt gekregen wanneer je een wereld schetst van individuen die samen nergens meer voor staan, hoewel ik wat dat laatste betreft ook niet zeker weet of we dat wel moeten willen. Het fragment staat bij de VARA onder embargo, dat wil zeggen dat het niet openbaar beschikbaar is. Je reinste censuur! Ik keek het nog eens terug en opnieuw viel me op hoe mooi je alles kan formuleren ondanks het feit dat je zichtbaar geëmotioneerd was. Dat van Dam consequent sprak van uw “boekje” en u “boek” volhield.

Multiculturele samenleving

Nu jaren later heb ik het idee dat je erg verkeerd begrepen bent. We weten natuurlijk niet hoe het was afgelopen als je niet.. Maar daar ben ik wél benieuwd naar. In je boek pleit je voor het woord als wapen en noem je geweld altijd verkeerd en laf. Volgens mij geloof jij niet in de multiculturele samenleving terwijl ik het juist zo’n mooi idee vind. Volgens jou moeten we er samen uitkomen en eerst op zoek gaan naar onze eigen cultuur. Dat roept natuurlijk veel vragen op want wie is ‘ons’. In een vriendengroep is het al lastig om te zeggen ‘waarvoor staan wij’, laat staan voor een heel land. En maakt het een vriendengroep juist niet leuk als die bestaat uit allerlei culturele achtergronden? Als je daar maar met respect mee omgaat en er af en toe met z’n allen om kunt lachen. Misschien is dat het wat we op landelijke schaal moeten proberen? Volgens mij doen we dat met bijvoorbeeld een televisieprogramma dat nu populair is: ‘Ik hou van Holland’ (de titel moet je aanspreken!) hoewel ik het eerlijk gezegd niet genoeg kijk om daar iets zinnigs over te zeggen.

Wat me wel aanspreekt is jouw oproep tot een gesprek, of liever een stevig debat, met allerlei vertegenwoordigers van culturen en groepen in de samenleving. Waarbij we uitspreken wat we belangrijk vinden, waar we voor staan en wat dat dan betekent. Politici zouden het voorbeeld moeten geven maar die durven nooit normen en waarden te formuleren. Het resultaat is volgens jou een “culturele veenbrand”. Maar ik denk dan weer dat dat komt omdat het zo lastig is om voor zoveel mensen te spreken.

Militaire rol

Volgens jou is de militaire aanwezigheid van wereldmachten aanleiding voor figuren als Bin Laden motief geweest om ons te terroriseren. Ik vond het wel mooi geformuleerd van je: onze militaire aanwezigheid mag dus wel een “onsje minder”. Je bent een veelkleurige intelligente man en wetenschapper en het lijkt er op dat je gelijk hebt gekregen dat deze fundamentalistische Islamitische groepen alleen maar meer voedingsbodem zullen krijgen. Op het moment van schrijven hebben kijken we terug op vreselijk laffe aanslagen van IS. Ik vraag me af hoe jij de rol van militair geweld precies voor je ziet?

Beste Pim, ik vind het nog altijd vreselijk dat je bent doodgeschoten. We hebben met jou en flamboyante man en een veelkleurig denker verloren die er voor pleitte om de discussie aan te gaan en geen geweld te gebruiken. Je deed dat (wie wel) niet altijd even handig; zo denk ik aan die keer dat je zei “let op mijn woorden, ik word minister-president”. Het is nu allemaal voltooid verleden tijd en het is gelopen hoe het is gelopen. We leven in een spannende tijd, en misschien kunnen we jou en je werk nu waarderen voor wat het is. En in de wereldwijde problematiek rondom terreur en vluchtelingen jouw werk nog eens naslaan. Het was voor mij reden om jouw boek eens te lezen op mijn digitale boek, ja de technologie is snel vooruit gegaan. Lieve Pim, rust zacht.