Vijf jaar geleden kwam ‘ie uit, maar eind 2015 is hij nog even relevant. De VPRO documentaire ‘Alles wat we wilden‘. Het is een portret van een aantal jongeren die te veel van zichzelf vragen, kampen met angststoornissen en psychische problemen. De documentaire komt opnieuw in de aandacht nu de hoofdpersonen vijf jaar later zijn geïnterviewd over hoe het met ze gaat. De rode draad: slimme, ambitieuze twintigers waar het vaak ‘goed’ mee lijkt te gaan. Juist mensen waarvan hun omgeving verwacht niets dan succes te zien. Of beter: twintigers die denken dat hun omgeving verwacht niets dan succes van ze te zien. Tot het ineens verkeerd gaat. Je wereld van vrienden, feestjes en een succesvolle carrière al op jonge leeftijd stort in elkaar. Angstaanvallen, depressies en andere psychische klachten. Je voelt de hele wereld op jouw schouders drukken en het enige wat enger is dan de angst die je in je paniekaanval ervaart, is het idee om tegen je familie/vrienden/klanten te moeten zeggen dat het even niet goed met je gaat. In de documentaire horen we een volwassen man zeggen dat hij het liefst geborgenheid zou zoeken bij zijn moeder en een vrouw dat ze maar rookgordijnen optrekt door tegen iedereen te zeggen dat ze heel druk is terwijl ze alleen in bed lag te huilen.

Oké maar wat is dan in hemelsnaam de oplossing?


De documentaire en vloedgolf aan reacties onthult deze psychische klachten als een probleem van mijn generatie. De maakster van de documentaire werd een soort ambassadrice voor de quarterlifecrisis en dertigers met angstproblemen. In de vervolgfilm legt ze uit dat ze vijf jaar later nog steeds spreekt op bijvoorbeeld een congres voor psychologen die dagelijks en veel met deze problematiek te maken hebben. De meest gestelde vraag aan haar adres? ‘oké maar wat is dan in hemelsnaam de oplossing?’ Ze heeft zich tot op heden er niet aan gewaagd, maar toch denk ik dat de omvang en urgentie van het probleem vraagt dat we er naar zoeken. Graag doe ik duit in het zakje.

1 Het is OK dat ik even niet OK ben


Het moeilijkste maar misschien ook wel het belangrijkste is toe te geven dat het even niet ok gaat. Aan jezelf, én bijvoorbeeld een vriend(in) of familielid. Niet voor niets lijkt het probleem met name voor te komen bij jonge mensen die ongegeneerd bezig zijn met hun carrière, waarvan hun omgeving niets dan succesverhalen verwacht. Waarbij alles altijd goed lijkt te gaan, tot het een keer in elkaar stort. Als je pas net deze klachten begint te herkennen dan kun je zelf dingen gaan veranderen in je leven. Natuurlijk is het altijd raadzaam om je huisarts te waarschuwen als je klachten wat serieuzer zijn. Ook in De BV ik komt de angst voor het toegeven dat het even niet goed gaat naar voren bij een meisje dat in tranen uitbarst:

Ik werd heel bang tijdens het gesprek, toen ik emotioneel werd en ik me realiseerde dat mensen dat zouden zien. Ik denk dat ik dan niet goed genoeg ben voor andere mensen.

Zelf heb ik bijna zoiets meegemaakt. In de tijd dat ik fulltime werkte als sociaal ondernemer kon ik zo tussen de mensen uit de documentaire hebben gezeten. Voor wat betreft de shiny succeskant: massaal sloeg het initiatief waar ik aan werkte aan en ik mocht er over vertellen op nationale televisie, radio en in de krant. Maar óók de schaduwzijde: regelmatig voelde ik me overweldigd en ik heb zelfs twee keer een angstaanval gehad. Lang niet genoeg voor een diagnose, en gelukkig heb ik op tijd de nodige aanpassingen gemaakt. Maar dit toegeven had toen als falen gevoeld, en dat is zeker deel van het probleem is geweest. Voor een belangrijk deel moeten we onze cultuur veranderen. Het is ok om even niet ok te zijn. De samenleving vertelt ons dat we altijd ok moeten zijn en dat het zwak is om niet ok te zijn. Dat is verre van de waarheid: dus wees dapper en begin om het iemand in vertrouwen te vertellen.

Don’t be ashamed of your story. It will inspire others if you let it.
— Dale Partridge

2 Maak de nodige aanpassingen

Insanity: doing the same thing over and over again and expecting different results.

Poeh hee, wat heb ik daar goed aan gedaan. Toen ik merkte dat ik me vaker zo voelde, wist ik dat er iets in de basis verkeerd zat. Soms moet je in het leven dingen aanpassen voor verschillende resultaten. Hét probleem van onze generatie, dat zie je in zowel deze als deze film, is dat we teveel keuzes en mogelijkheden hebben. Of nog preciezer: dat er geen kader is. Maar we kunnen leren om dat kader te ontdekken terwijl we ouder worden. Soms moet je dan aanpassingen maken: als je werkt dat bepaald gedrag niet werkt, gedraag je dan anders. Dat is precies wat ik overigens hoop te bereiken met deze blog: ik ben er van overtuigd dat het zoeken naar richting en zin fundamenteel is voor geluk en een gezonde geest. Zelfs de oprichter van de zogenaamde atheïsten kerk hoorde ik eens zeggen “I totally believe we have a soul”. Ik ben er van overtuigd dat zonder voeding en richting, die ‘ziel’ verpietert. Voor mij wist ik dat ik me meer moest richten op het geloof, dat is immers iets wat mij al mijn hele leven gelukkig maakt en energie geeft. Maak op tijd de nodige aanpassingen. Leef gezond. En wees niet bang voor wat je omgeving denkt als je aanpassingen maakt. Dit is immers de enige stap naar écht succes.

3 Je hoeft niet op je 20ste al minister president te zijn


Begrijp me niet verkeerd: ik ben ‘s werelds grootste fan van ambitie. Ik heb een sterk geloof dat er in ons allemaal waanzinnig veel onontwikkeld potentieel schuilgaat. Enerzijds is het gaaf dat twintigers ondernemen, filosoferen, boeken publiceren en ga zo maar door. En dan niet de mensen op televisie, nee, onze eigen Facebook vrienden. “En wat doe jij nu helemaal met je leven” – is de leugen die in ons opkomt. Laten we super ambitieus zijn. Laten we met onze talenten de wereld veranderen, maar realistische verwachtingen van onszelf hebben. Ren je eigen race. Jij bent niet gedefinieerd door onrealistische carrière doelen die je voor je 25ste gehaald zou moeten hebben.

Update: Zien wij het ongeluk bij de ander? Een aardig nummer daar over. Tekst + Analyse

Wat herken jij? Laat het weten in de comments hier onder.